სერია 1
ქართული სატირული კარიკატურა 1909 წლიდან 2003 წლამდე – წარმოგიდგენთ ჩვენს პირველ კოლექციას, რომელიც წარმოადგენს ერთგვარ „ისტორიის რევიზიას”. ეს არის 30 ნამუშევარში ჩატეული 100 წელი, სადაც თვალნათლივ ჩანს, თუ როგორ იცვლებოდა საზოგადოებრივი დამოკიდებულებები, სახელმწიფო პროპაგანდა და თავად იუმორი ათწლეულების განმავლობაში. ქართული სატირული პრესისა და ილუსტრაციების ევოლუცია ზუსტად ირეკლავს იმ ეპოქალურ ძვრებს, რაც ქვეყანამ ერთი საუკუნის განმავლობაში განვლო.
პროექტში ნათლად იკვეთება, თუ რა თემებზე საუბრობდნენ და რაზე იცინოდნენ (ან ქილიკობდნენ) სხვადასხვა ათწლეულში:
ათწლეულების ქრონიკა
1900-იანი წლები
სატირა მოკლებულია ტოტალიტარულ პროპაგანდას და რეალისტურად ასახავს ყოველდღიურ ეკონომიკურ სირთულეებსა და ვაჭრების მიერ ფასების ხელოვნურ ზრდას, რაც ხალხს ფაქტობრივად ბოლო კაპიკებს ართმევდა.
1910-იანი წლები
იუმორმა მკაცრი ცენზურის ქვეშ გადაინაცვლა და მხოლოდ შეფარვით ასახავდა პირველი მსოფლიო ომის სიმძიმესა და არსებულ კრიზისებს.
1920-იანი წლები
სატირა სრულად იქცა ახლადშექმნილი საბჭოთა იდეოლოგიის იარაღად და პირდაპირ მიემართებოდა რელიგიისა და წარსულის ე.წ. გადმონაშთების წინააღმდეგ.
1930-იანი წლები
იუმორი მთლიანად დაექვემდებარა ტოტალიტარულ პროპაგანდას, რომელიც ხოტბას ასხამდა სოციალისტურ აღმშენებლობას, დაუნდობლად ებრძოდა „ხალხის მტრებს” და მწვავედ დასცინოდა დასავლურ კაპიტალიზმსა თუ იმპერიალიზმს.
1940-იანი წლები
მეორე მსოფლიო ომის ფონზე პროპაგანდისტული სატირის მთავარ და ერთადერთ მიზნად ფაშიზმისა და საგარეო მტრების დემონიზაცია იქცა.
1950-იანი წლები
პროპაგანდა აგრესიულად უპირისპირდებოდა ამერიკულ იმპერიალიზმსა და დოლარის ჰეგემონიას, შიდა დონეზე კი მსუბუქად დასცინოდა ბიუროკრატიასა და ფასებზე მოთამაშე სპეკულანტებს.
1960-იანი წლები
პროპაგანდისტული წნეხი ოდნავ შერბილდა და სატირამ ძირითადად წვრილმანი ბიუროკრატიული მანკიერებებისა და ყოფითი პრობლემების კრიტიკაზე გადაინაცვლა.
1970-იანი წლები
სატირა უფრო შაბლონური გახდა და მწვავე პოლიტიკური პრობლემების ნაცვლად მოუწესრიგებელ ინფრასტრუქტურას, ახალგაზრდების თავისუფალ ჩაცმულობასა და დასავლურ სამყაროში მიმდინარე ინფლაციას აკრიტიკებდა.
1980-იანი წლები
„პერესტროიკის” ეპოქაში იუმორმა მეტი თავისუფლება მოიპოვა და სახელმწიფო პროპაგანდის რღვევის ფონზე, სისტემური და პოლიტიკური პრობლემების ღია კრიტიკაზე გადავიდა.
1990-იანი წლები
ცენზურისგან გათავისუფლებული მწარე იუმორი სრულიად ასახავდა პოსტსაბჭოთა პერიოდის უკიდურეს გაჭირვებას, სოციალურ უთანასწორობას, ეკონომიკურ ქაოსსა და ჰიპერინფლაციას.
2000-იანი წლები
დამოუკიდებელ საქართველოში სატირა უკვე ტრაგიკომიკურ ფორმაში აშუქებდა უკიდურესად მძიმე სოციალურ ფონს, ტოტალურ უმუშევრობასა და მოსახლეობის მასობრივ შრომით ემიგრაციას.
რას გვასწავლის ეს კოლექცია
ეს პროექტი საშუალებას გვაძლევს, ვიზუალური იუმორისა და სატირის პრიზმაში გავაანალიზოთ ჩვენი წარსული და დავინახოთ, თუ როგორ გარდაიქმნებოდა საზოგადოებრივი დღის წესრიგი – ლოკალური ყოფითი პრობლემებიდან ტოტალიტარულ პროპაგანდამდე და საბოლოოდ, დამოუკიდებელი ქვეყნის მწვავე სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისებამდე.
მაგალითისთვის: 1935 წლის ილუსტრაცია „ოჯახის ბედნიერება” საბჭოთა ბიუროკრატიული სისტემისა და პოლიტიკური ატმოსფეროს მწვავე სატირაა. ნახატზე გამოსახული ოჯახი მხიარულად, ცეკვითა და მუსიკით ზეიმობს მოვლენას, რომელიც ერთი შეხედვით ქორწილს ჰგავს. თუმცა, თანდართული ტექსტით ირკვევა, რომ ეიფორიის მიზეზი ვალოდიას დირექტორობიდან გადაყენება და რკინიგზის სადგურზე მოლარედ გადაყვანაა. სიუჟეტი ირონიულად ასახავს იმდროინდელ რეალობას: მაღალი პოსტი დიდ რისკსა და საფრთხესთან ასოცირდებოდა, ხოლო კარიერული დაქვეითება „წყნარ” პოზიციაზე ოჯახისთვის შვებად და უსაფრთხოებად აღიქმებოდა. ნამუშევარი დასცინის აბსურდს, როცა ადამიანები წარმატების ნაცვლად პასუხისმგებლობისგან თავის დაღწევას დღესასწაულობენ.
